Nieuw onderzoek betwist grote economische gevolgen van gelijk loon voor buitenlandse zeevaarders

Het gelijktrekken van de lonen van Nederlandse en buitenlandse zeevaarders op schepen onder Nederlandse vlag hoeft er niet toe te leiden dat een groot deel van de vloot naar het buitenland vertrekt. Dat blijkt uit een second opinion van SEO Economisch Onderzoek, waar NU.nl over bericht. De onderzoekers plaatsen kanttekeningen bij eerder onderzoek waarop het kabinet zijn beleid rond de beloning van buitenlandse zeevaarders mede baseert.

Op Nederlandse schepen werken veel zeevaarders uit onder meer de Filipijnen en Indonesië. Voor een deel van deze werknemers wordt het salaris afgestemd op het loon- en kostenniveau in het land waar zij wonen.

Hierdoor kunnen werknemers die aan boord hetzelfde werk uitvoeren verschillend worden beloond. Zo kan een Nederlandse werknemer aanzienlijk meer verdienen dan een Filipijnse collega met dezelfde functie.

Het College voor de Rechten van de Mens oordeelde eerder dat dit onderscheid discriminerend is. Het kabinet besloot desondanks het huidige beleid vooralsnog in stand te houden, mede vanwege mogelijke gevolgen voor de concurrentiepositie van de Nederlandse zeevaart.

Eerder onderzoek waarschuwde voor massaal omvlaggen
In opdracht van het kabinet onderzochten Deloitte en The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) eerder wat er zou gebeuren wanneer buitenlandse zeevaarders volgens dezelfde cao-lonen zouden worden betaald als hun Nederlandse collega's.

Daaruit kwam naar voren dat mogelijk 50 tot 70% van de Nederlandse schepen onder een andere vlag zou gaan varen. Onder een buitenlandse vlag gelden andere regels, waardoor reders de hogere Nederlandse loonkosten mogelijk kunnen vermijden.

Ook zou een verplichte verhoging van de lonen de concurrentiepositie van Nederlandse reders ten opzichte van buitenlandse partijen kunnen verslechteren.

SEO komt uit op ongeveer 20%
SEO Economisch Onderzoek heeft het eerdere onderzoek nu opnieuw beoordeeld in opdracht van stichting Equal Justice, Equal Pay en komt tot een andere inschatting.

Volgens SEO zou ongeveer 20% van de schepen kunnen omvlaggen, aanzienlijk minder dan de 50 tot 70% uit het eerdere onderzoek.

De onderzoekers wijzen erop dat varen onder Nederlandse vlag ook voordelen heeft, zoals toegang tot havens en mogelijke ondersteuning vanuit de Nederlandse overheid. Volgens SEO is onvoldoende aangetoond dat reders bereid zijn deze voordelen op grote schaal op te geven vanwege hogere loonkosten.

Daarnaast betekent het veranderen van de vlag waaronder een schip vaart volgens de onderzoekers niet automatisch dat ook de economische activiteiten, werkgelegenheid of het hoofdkantoor uit Nederland verdwijnen.

Ook stijging loonkosten mogelijk lager
SEO plaatst daarnaast kanttekeningen bij de berekening van de extra loonkosten die gelijke beloning met zich mee zou brengen.

In het eerdere onderzoek zou zijn uitgegaan van een groter aandeel Filipijnse zeevaarders dan uit recentere cijfers van de Maritieme Monitor naar voren komt. Daardoor kunnen de financiële gevolgen van het gelijktrekken van de salarissen zijn overschat.

SEO verwacht dat de hogere lonen uiteindelijk tot een kostenstijging van enkele procenten van de totale bedrijfskosten van reders kunnen leiden. Die kosten zouden volgens de onderzoekers mogelijk kunnen worden opgevangen door innovatie of gedeeltelijk worden doorberekend in prijzen.

Vakbond plaatst kanttekeningen
Vakbond Nautilus International FNV is kritisch op onderdelen van het nieuwe onderzoek. De vakbond denkt dat de daadwerkelijke kostenstijging hoger kan uitvallen.

Een van de redenen is dat Filipijnse zeevaarders momenteel niet altijd worden doorbetaald wanneer zij niet aan boord zijn. Wanneer de arbeidsvoorwaarden volledig worden gelijkgetrokken, kunnen ook op dat vlak extra kosten ontstaan.

Tegelijkertijd maakt de vakbond zich zorgen over het risico van omvlaggen. Werknemers kunnen onder een andere vlag minder sociale bescherming krijgen dan onder de Nederlandse vlag.

Kabinet houdt vast aan huidige beleid
De nieuwe berekeningen zijn voor het kabinet vooralsnog geen aanleiding om het beleid te wijzigen.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wijst erop dat een Nederlandse aanpassing zonder internationale afspraken gevolgen kan hebben voor het internationale speelveld waarop Nederlandse reders opereren.

Daarmee blijft de discussie bestaan tussen enerzijds gelijke beloning voor gelijk werk aan boord van hetzelfde schip en anderzijds de mogelijke gevolgen daarvan voor de internationale concurrentiepositie van Nederlandse reders.

Het SEO-onderzoek zet in ieder geval vraagtekens bij de aanname dat gelijke cao-lonen automatisch tot een grootschalig vertrek van schepen onder Nederlandse vlag zouden leiden.