Werkgevers willen cao-overleg in 2027 minder om loon laten draaien

Werkgevers willen bij de cao-onderhandelingen voor 2027 meer aandacht voor scholing, kunstmatige intelligentie en productiviteitsgroei. Niet alle beschikbare financiële ruimte zou naar structurele loonsverhogingen moeten gaan. Door ook te investeren in de ontwikkeling van werknemers en bedrijven moet er volgens werkgeversorganisaties op langere termijn juist meer ruimte ontstaan voor hogere lonen en werkgelegenheid. Dat meldt NU.nl op basis van gesprekken met AWVN, VNO-NCW en MKB-Nederland.

Volgens de werkgeversorganisaties zijn cao-onderhandelingen de afgelopen jaren steeds sterker om loon gaan draaien. Daardoor komen werkgevers en vakbonden volgens hen vaker tegenover elkaar te staan.

AWVN wijst erop dat vorig jaar 40% van de 442 afgesloten cao's tot stand kwam via een eindbod. In zo'n situatie bereiken werkgevers en vakbonden geen overeenstemming en legt de werkgever uiteindelijk een eenzijdig bod neer.

Voor 2027 lijken de verschillen opnieuw zichtbaar te worden. Vakbond CNV maakte onlangs bekend bij nieuwe cao-onderhandelingen in te zetten op loonstijgingen tussen 3 en 5,5%. Werkgevers willen voorkomen dat de beschikbare ruimte automatisch volledig naar hogere lonen gaat.

'De taart groter maken'
Lisette van Breugel, directeur van werkgeversvereniging AWVN, gebruikt tegenover NU.nl de vergelijking met het verdelen van een taart.

"We hebben met z'n allen een taart te verdelen, iedereen krijgt een stukje. In plaats van de hele taart op te delen, willen we over de jaren heen juist met z'n allen de taart groter maken", zegt Van Breugel.

Volgens werkgevers staat de concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven onder druk. De loonkosten zijn de afgelopen jaren gestegen, het ziekteverzuim is hoog en tegelijkertijd groeit de arbeidsproductiviteit beperkt.

AWVN ziet volgens Van Breugel bovendien dat sommige bedrijven ervoor kiezen nieuwe vestigingen te openen in landen als Polen en Ierland.

Meer ruimte voor scholing in cao
Werkgevers willen daarom dat cao-partijen nadrukkelijker kijken naar investeringen die de productiviteit op langere termijn kunnen verhogen.

Dat kan bijvoorbeeld door in cao's meer geld én tijd beschikbaar te stellen voor scholing en ontwikkeling. Wanneer dergelijke investeringen vervolgens leiden tot betere bedrijfsresultaten, kan een deel daarvan volgens AWVN alsnog bij werknemers terechtkomen. Dat kan via hogere salarissen, maar bijvoorbeeld ook via winstdeling.

Ook vakbonden hebben scholing en ontwikkeling op de agenda staan. Zij blijven tegelijkertijd inzetten op concrete loonstijgingen om werknemers financieel vooruit te laten gaan.

AI verandert werkzaamheden
De snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie maakt investeringen in vaardigheden volgens AWVN extra belangrijk. AI wordt binnen steeds meer organisaties toegepast en kan werkzaamheden en functies in relatief korte tijd veranderen.

Van Breugel noemt onder meer callcenters, consultants en ondertitelaars als voorbeelden van werkgebieden waarin AI snel invloed heeft.

Werknemers moeten volgens haar daarom voldoende mogelijkheden krijgen om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen.

"Als je je vaardigheden bijhoudt, kun je ook op andere plekken makkelijker aan de slag", zegt Van Breugel.

Scholing wordt vanuit die gedachte niet alleen gezien als middel om de productiviteit van een organisatie te verhogen, maar ook om de positie van werknemers op de arbeidsmarkt te versterken.

Geen automatische koppeling tussen inflatie en loon
Werkgevers willen daarnaast af van het uitgangspunt dat een hogere inflatie automatisch moet leiden tot een vergelijkbare loonstijging.

Dat betekent volgens AWVN niet dat werkgevers tegen hogere salarissen zijn. De organisatie wil vooral voorkomen dat inflatie en loonontwikkeling automatisch aan elkaar worden gekoppeld.

"We willen het automatisme niet: dat het een het ander meteen opvolgt. De werkgever hoeft niet overal voor op te draaien", zegt Van Breugel.

Volgens de werkgeversorganisaties moet bij cao-onderhandelingen daarom breder worden gekeken naar de economische positie van bedrijven en de ruimte voor investeringen.

Cao-agenda voor 2027 wordt breder
Daarmee lijkt zich richting het cao-seizoen van 2027 een bredere discussie af te tekenen. Vakbonden zetten onder meer in op koopkracht en concrete loonstijgingen, terwijl werkgevers meer financiële ruimte willen reserveren voor onderwerpen die de productiviteit en inzetbaarheid op langere termijn kunnen verbeteren.

Scholing, AI en ontwikkeling kunnen daardoor naast salaris een prominentere plaats krijgen aan de cao-tafel.

Volgens AWVN is juist die productiviteitsgroei noodzakelijk om ook in de toekomst ruimte te houden voor hogere lonen, investeringen en werkgelegenheid in Nederland.