Skydance wil personeel vijf dagen op kantoor, maar Nederlandse arbeidswetgeving vormt mogelijk obstakel

Het Amerikaanse mediabedrijf Skydance wil dat alle 53.000 medewerkers wereldwijd voortaan vijf dagen per week op kantoor werken. Daarnaast introduceert het bedrijf een vrijwillige vertrekregeling met een financiële vergoeding. Voor de ongeveer 240 medewerkers in Amsterdam is nog onduidelijk of de volledige kantoorplicht gaat gelden. Volgens arbeidsrechtadvocaat Pascal Besselink is het bovendien zeer de vraag of een dergelijke verplichting binnen het Nederlandse arbeidsrecht kan worden ingevoerd. Dat meldt NU.nl.

De nieuwe maatregelen werden maandag bekendgemaakt in een interne memo van Skydance-topmannen David Ellison en Ynon Kreiz. Het bedrijf wil met de verplichte aanwezigheid op kantoor de samenwerking tussen medewerkers verbeteren.

Tegelijkertijd komt er een eenmalige vrijwillige vertrekregeling voor medewerkers die hun toekomst niet bij het bedrijf zien. Hoeveel werknemers hiervoor in aanmerking komen en welke financiële vergoeding zij ontvangen, is niet bekendgemaakt.

Vijf dagen op kantoor moet samenwerking verbeteren
Skydance ontstond op 6 oktober na de overname van Warner Bros. Discovery, een transactie ter waarde van ongeveer 111 miljard dollar. Het gecombineerde bedrijf telt circa 53.000 medewerkers en heeft een schuldenlast van meer dan 80 miljard dollar.

Volgens de directie moet de nieuwe kantoorplicht bijdragen aan een betere samenwerking binnen de organisatie. In de interne memo benadrukt het bedrijf dat medewerkers als één team moeten functioneren.

Amerikaanse media suggereren dat de verplichte terugkeer naar kantoor ook een manier kan zijn om het personeelsbestand te verkleinen zonder formele ontslagrondes. Skydance heeft deze interpretatie niet bevestigd.

Eerder gaf topman David Ellison aan dat de bezuinigingen vooral uit technologie en vastgoed zouden moeten komen, en niet uit personeelsreducties.

Nederlandse medewerkers krijgen geen vertrekvergoeding
Voor de ongeveer 240 medewerkers op het kantoor in Amsterdam is de situatie nog onzeker.

Hoewel Skydance wereldwijd een vijfdaagse kantoorplicht aankondigt, is nog niet besloten of deze verplichting ook voor de Nederlandse vestiging gaat gelden.

Wel staat vast dat Nederlandse medewerkers niet in aanmerking komen voor de vrijwillige vertrekregeling met financiële vergoeding.

Dat betekent dat werknemers in Nederland mogelijk verplicht worden om vijf dagen per week naar kantoor te komen, zonder gebruik te kunnen maken van de vertrekregeling wanneer zij zich niet in deze nieuwe werkwijze kunnen vinden.

De Nederlandse vestiging van Skydance wil tegenover NU.nl niet inhoudelijk reageren.

Nederlandse arbeidsrecht biedt bescherming
Volgens arbeidsrechtadvocaat Pascal Besselink van rechtsbijstandsverzekeraar DAS kan Skydance de vijfdaagse kantoorplicht niet zomaar invoeren in Nederland.

Werkgevers mogen onder bepaalde omstandigheden afspraken over de werklocatie wijzigen, maar moeten daarbij rekening houden met bestaande arbeidsvoorwaarden en de belangen van werknemers.

Wanneer medewerkers al jarenlang structureel thuiswerken, kan volgens Besselink sprake zijn van een verworven recht. Ook kunnen tijdens sollicitatiegesprekken gemaakte afspraken over thuiswerken onderdeel zijn geworden van de arbeidsvoorwaarden.

Een werkgever die deze afspraken eenzijdig wil wijzigen, moet daarvoor een voldoende zwaarwegende rechtvaardiging hebben.

Besselink verwacht dan ook dat Skydance moeite zal hebben om aan te tonen dat vijf dagen aanwezigheid op kantoor noodzakelijk is.

Twee tot drie kantoordagen gebruikelijker
De discussie over verplichte aanwezigheid op kantoor speelt ook bij andere grote werkgevers in Nederland.

Zo probeert ABN AMRO afspraken over verplichte kantoordagen via de cao te regelen. Bij Booking.com bestaat een conflict met de ondernemingsraad over de wens om medewerkers minimaal 40% van hun werktijd op kantoor te laten werken.

Volgens Besselink hanteren werkgevers doorgaans een aanwezigheidsplicht van 40% tot 60%, wat neerkomt op twee tot drie dagen per week.

De argumenten die werkgevers hiervoor gebruiken, komen volgens hem vaak overeen. Het gaat bijvoorbeeld om het versterken van de onderlinge binding, het begeleiden van nieuwe medewerkers en het stimuleren van samenwerking.

Een verplichting om vijf dagen per week op kantoor te werken, komt volgens de arbeidsrechtadvocaat echter nauwelijks voor.

Kans op juridisch conflict
Besselink verwacht dat een volledige kantoorplicht bij de Nederlandse vestiging van Skydance tot weerstand kan leiden.

"Mocht Skydance zijn werknemers verplichten vijf dagen naar kantoor te komen, dan is de kans groot dat die werknemers hier collectief tegen zullen protesteren. Ik acht de kans groot dat de rechter zo'n vergaande wijziging als onredelijk en onnodig zal bestempelen."

Volgens de advocaat moet Skydance "van hele goeden huize komen" om aan te tonen waarom vijf verplichte kantoordagen noodzakelijk zijn. Hij stelt dat de doelstellingen rondom samenwerking en sociale cohesie ook met twee of drie kantoordagen bereikt kunnen worden.

Dat Nederlandse medewerkers bovendien worden uitgesloten van de vrijwillige vertrekvergoeding, maakt de maatregel volgens hem extra moeilijk te rechtvaardigen.

Thuiswerken steeds vaker onderwerp van arbeidsvoorwaarden
De situatie bij Skydance onderstreept hoe belangrijk afspraken over thuiswerken en aanwezigheid op kantoor zijn geworden binnen het arbeidsvoorwaardenbeleid.

Waar thuiswerken tijdens de coronapandemie voor veel medewerkers vanzelfsprekend werd, proberen werkgevers inmiddels vaker duidelijke afspraken te maken over de aanwezigheid op kantoor.

Voor werkgevers is daarbij niet alleen de gewenste organisatiecultuur van belang, maar ook de vraag welke afspraken juridisch zijn vastgelegd of in de praktijk onderdeel zijn geworden van de arbeidsvoorwaarden.

Of Skydance daadwerkelijk een vijfdaagse kantoorplicht voor zijn Nederlandse medewerkers zal invoeren, moet nog blijken.