Nieuwe pensioenregels verbeteren nabestaandenpensioen, maar vragen ook om eigen actie

De nieuwe pensioenwet zorgt in veel gevallen voor een betere financiële bescherming van nabestaanden. Vooral werknemers die nog maar kort bij een werkgever in dienst zijn, profiteren van de veranderingen. Tegelijkertijd kunnen werknemers en hun partners onbedoeld zonder dekking komen te zitten wanneer zij niet weten wat er geregeld is. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) waarschuwt daarom voor de risico's van onduidelijkheid over het nabestaandenpensioen, meldt NU.nl.

De veranderingen maken deel uit van de Wet toekomst pensioenen, die op 1 juli 2023 in werking is getreden. Pensioenfondsen en andere pensioenuitvoerders hebben tot uiterlijk 1 januari 2028 de tijd om over te stappen op het nieuwe pensioenstelsel. Tot die tijd kunnen de regels voor het nabestaandenpensioen per pensioenregeling verschillen.

Volgens pensioenjurist Pieter van Egmond van Klap Verzekeringsmakelaars bestaat er veel verwarring over de gevolgen van de nieuwe wet. De veranderingen betekenen volgens hem niet dat nabestaanden er automatisch op achteruitgaan. In veel gevallen verbetert de bescherming juist, doordat bestaande opgebouwde rechten behouden blijven en de nieuwe regeling daar bovenop komt.

Partnerpensioen voortaan gekoppeld aan salaris
De belangrijkste verandering betreft het partnerpensioen bij overlijden vóór de pensioendatum. Onder het oude stelsel bouwden werknemers hiervoor vaak gedurende hun loopbaan aanspraken op. In het nieuwe stelsel wordt het partnerpensioen op risicobasis verzekerd en gekoppeld aan het salaris en het dienstverband.

De hoogte van de uitkering wordt bepaald aan de hand van een percentage van het salaris. Hoe lang iemand bij een werkgever in dienst is geweest, speelt daarbij geen rol meer. Hierdoor kunnen ook medewerkers die pas kort in dienst zijn vanaf het begin aanspraak maken op een volledige dekking volgens de pensioenregeling.

Welk percentage van het salaris wordt verzekerd, verschilt per pensioenregeling. Werknemers kunnen deze informatie bij hun werkgever of pensioenuitvoerder opvragen. Wanneer een werkgever geen nabestaandenpensioen heeft geregeld, bestaat er vanuit die regeling ook geen recht op een uitkering.

Voor het partnerpensioen bij overlijden ná de pensioendatum verandert de systematiek niet op dezelfde manier. De hoogte daarvan blijft afhankelijk van de opgebouwde pensioenaanspraken.

Dekking loopt na uitdiensttreding tijdelijk door
Een belangrijk aandachtspunt is dat het nieuwe partnerpensioen vóór pensionering gekoppeld is aan het dienstverband. Wanneer een werknemer uit dienst gaat, eindigt uiteindelijk ook de bijbehorende risicoverzekering. Om te voorkomen dat nabestaanden direct zonder bescherming komen te zitten, voorziet de nieuwe wet in een tijdelijke voortzetting van de dekking.

Na uitdiensttreding blijft de verzekering automatisch minimaal drie maanden doorlopen. Afhankelijk van de pensioenregeling kan deze periode worden verlengd tot zes maanden. Ook werknemers die na hun dienstverband een WW- of Ziektewetuitkering ontvangen, blijven in beginsel gedurende die uitkering verzekerd.

Voor werknemers die na afloop van de uitloopperiode geen nieuwe baan en geen uitkering hebben, kan het noodzakelijk zijn zelf maatregelen te treffen. Onder bepaalde voorwaarden kunnen zij de verzekering vrijwillig voortzetten. De premie wordt dan gefinancierd vanuit het opgebouwde pensioenvermogen, waardoor het eigen ouderdomspensioen lager kan uitvallen.

Wie geen gebruikmaakt van deze mogelijkheid, loopt het risico dat de partner bij overlijden geen uitkering ontvangt vanuit de betreffende pensioenregeling.

Aanmelden van samenwonende partner blijft belangrijk
Niet alleen werknemers die van baan veranderen, moeten opletten. Ook de registratie van de partner speelt een belangrijke rol bij het recht op nabestaandenpensioen.

Bij gehuwden en geregistreerde partners worden gegevens doorgaans automatisch via de Basisregistratie Personen (BRP) verwerkt. Voor ongehuwd samenwonenden kan het noodzakelijk zijn om de partner zelf bij de pensioenuitvoerder aan te melden. Wanneer dit niet gebeurt, bestaat het risico dat de partner bij overlijden geen uitkering ontvangt.

Onder de nieuwe pensioenregels wordt de definitie van een partner bovendien verder geharmoniseerd en verruimd. Daardoor kunnen meer samenwonenden in aanmerking komen voor partnerpensioen. Wel blijft het belangrijk om na te gaan welke voorwaarden de pensioenregeling stelt en of de partner daadwerkelijk als zodanig wordt geregistreerd.

AFM wil duidelijkere communicatie over risico's
De AFM maakt zich zorgen over de mate waarin deelnemers begrijpen wanneer zij wel en niet verzekerd zijn. De toezichthouder wil dat pensioenuitvoerders actief onderzoeken wie recht heeft op partner- of wezenpensioen en deelnemers duidelijk informeren over het moment waarop de dekking eindigt.

Ook pensioenjurist Van Egmond vindt dat de communicatie eenvoudiger moet. Volgens hem zijn de regels voor veel mensen te ingewikkeld om zelfstandig alle gevolgen te overzien. Hij pleit daarom voor meer standaardoplossingen waarbij de bescherming zoveel mogelijk automatisch wordt geregeld.

Verzekeraar Nationale-Nederlanden ondersteunt die gedachte en pleit voor een zogenoemd onbepaald partnersysteem. Daarbij wordt pas op het moment van overlijden vastgesteld of de deelnemer een partner heeft. Zo moet worden voorkomen dat nabestaanden een uitkering mislopen doordat hun partner niet vooraf is aangemeld.

Ook werkgevers hebben een belangrijke rol
De veranderingen maken het belangrijk dat werkgevers medewerkers goed informeren over hun pensioenregeling. Vooral bij indiensttreding, uitdiensttreding en veranderingen in de privésituatie kunnen vragen ontstaan over de dekking van het nabestaandenpensioen.

Volgens Nationale-Nederlanden zouden werkgevers en pensioenuitvoerders bovendien concreter inzichtelijk moeten maken welk inkomen achterblijft wanneer een werknemer overlijdt. Alleen weten dat er een nabestaandenpensioen is geregeld, is niet voldoende. Ook de hoogte van de uitkering moet passen bij de financiële situatie van het huishouden.

Voor werknemers is het daarom verstandig om te controleren welke nabestaandenvoorzieningen hun pensioenregeling biedt, of hun partner correct geregistreerd staat en wat er gebeurt met de dekking wanneer zij uit dienst gaan. Daarmee kunnen zij voorkomen dat hun nabestaanden onverwacht zonder financiële bescherming achterblijven.