Onderzoekers: kabinetsplannen rond verlof kunnen genderongelijkheid vergroten

De plannen van het nieuwe kabinet om verlofuitkeringen voor ouders met midden- en hogere inkomens te verlagen, kunnen leiden tot meer genderongelijkheid. Dat zeggen onderzoekers tegen de NOS.

Volgens de plannen worden de uitkeringen tijdens ouder- en partnerverlof fors lager voor bepaalde inkomensgroepen. Omdat mannen gemiddeld vaker een hoger inkomen hebben dan vrouwen, kan het financieel aantrekkelijker worden dat vooral moeders verlof opnemen na de geboorte van een kind.

Minder vaders met verlof
Onderzoeker Anne Roeters van het Sociaal en Cultureel Planbureau verwacht dat de maatregel gevolgen kan hebben voor het verlofgedrag van vaders. Door de nog altijd bestaande maatschappelijke norm waarbij mannen vaker de rol van kostwinner hebben, nemen vaders nu al minder vaak verlof op.

Volgens Roeters kan een lagere vergoeding een extra drempel vormen. “Dit zal hoogstwaarschijnlijk ten koste gaan van het gebruik van verlof onder vaders”, zegt zij tegen de NOS.

Hoogte van uitkering belangrijke factor
Uit onderzoek blijkt dat de hoogte van de verlofuitkering voor veel vaders een belangrijke reden is om geen verlof op te nemen. Hoewel veel ouders aangeven werk en zorg gelijk te willen verdelen, gebeurt dat in de praktijk slechts in ongeveer één op de tien gezinnen, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Hoogleraar Mara Yerkes van de Universiteit Utrecht noemt de plannen daarom een mogelijke stap terug. Volgens haar is de afgelopen tien jaar juist geïnvesteerd in maatregelen die het opnemen van verlof door vaders moesten stimuleren.

Tien jaar geleden hadden vaders nog slechts recht op twee dagen betaald verlof na de geboorte van een kind. Inmiddels hebben werknemers recht op partnerverlof en betaald ouderschapsverlof, samen goed voor ongeveer 3,5 maand betaald verlof.

Effect op economie en arbeidsmarkt
Onderzoek van onder meer de Sociaal-Economische Raad (SER) laat zien dat het opnemen van verlof door vaders kan bijdragen aan meer gelijkheid in de verdeling van werk en zorg. Dat kan ook economische voordelen hebben. Studies van SEO Economisch Onderzoek tonen aan dat een evenwichtiger verdeling van arbeid en zorg kan bijdragen aan economische groei en welvaart.

Internationale vergelijkingen laten bovendien zien dat mannen vooral verlof opnemen wanneer de uitkering dicht bij hun normale salaris ligt.

Onzekerheid voor cao-regelingen
In sommige sectoren krijgen werknemers via hun cao een aanvullende vergoeding tijdens geboorte- of ouderschapsverlof. In 24 van de 108 grootste cao’s wordt het salaris bijvoorbeeld volledig doorbetaald tijdens het verlof.

Werkgeversorganisatie AWVN vraagt zich af wat de gevolgen van de kabinetsplannen zullen zijn voor deze regelingen. Volgens een woordvoerder kan een lagere wettelijke uitkering negatieve gevolgen hebben voor ouders die verlof willen opnemen.

Politieke discussie
De plannen liggen politiek gevoelig. De Europese richtlijn voor werk-privébalans verplicht lidstaten om verlof voor beide ouders betaalbaar te houden. Het is nog onduidelijk of de voorgestelde verlaging van de uitkeringen aan deze eis voldoet.

Minister Vijlbrief, die verantwoordelijk is voor het dossier, laat tegenover de NOS weten bereid te zijn de voorgestelde verlagingen opnieuw te bekijken als blijkt dat ze negatieve gevolgen hebben voor gendergelijkheid.